Zdrowa żywność – oleje

788

Tłuszcze to jeden z najważniejszych składników w kuchni. Służą do obróbki cieplnej żywności, wzbogacają jej smak, a wiele z nich – przeznaczonych do spożywania na zimno – ma również korzystny wpływ na nasze zdrowie. Kupując oleje w sklepie powinniśmy zwrócić uwagę na metodę ich produkcji oraz przeznaczenie (smażenie, do spożywania na zimno itp.). Olej możemy również zrobić samodzielnie.

Najzdrowsze czyli nierafinowane

Oleje nierafinowane to oleje tłoczone są na zimno, które nie przechodzą specjalnej obróbki pozbawiającej ich koloru, smaku, naturalnego aromatu, wosków i antyoksydantów.  Oleje takie dostarczają do organizmu najwięcej składników prozdrowotnych:

  • witamin
  • mikro- i makroelementów
  • fitosteroli
  • lecytyny
  • niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych [1].

Co to znaczy tłoczone na zimno?

Przy tłoczeniu oleju na zimno wykorzystuje się różne części roślin oleistych, które przeciska się w tłoczni, stosując takie parametry maszyny, aby temperatura jej rozgrzania była jak najniższa (maksymalnie 40 stopni Celsjusza, chociaż czasami niektórzy producenci stosują temperaturę do 50 stopni Celsjusza). Przygotowany w taki sposób olej ma najlepsze właściwości dla naszego organizmu[2].

Jak oleje pomagają w leczeniu różnych dolegliwości?

Na rynku można spotkać wiele odmian olejów, a każda z nich może korzystanie wpływać na organizm i wspierać jego odporność. Oto przykłady:

  • olej lniany – obniża stężenie złego cholesterolu LDL i podwyższa stężenie dobrego cholesterolu HDL w organizmie, przeciwdziała nowotworom dzięki zawartej w nim witaminie E
  • olej rzepakowy i olej z nasion słonecznika – przeciwdziałają nowotworom dzięki zawartości dużej ilości witaminy E
  • olej z czarnuszki – wzmacnia układ odpornościowy organizmu, przeciwdziałając występowaniu schorzeń górnych dróg oddechowych, skutecznie leczy wiele dolegliwości trawiennych
  • olej z pestek dyni – wpływa korzystnie na urodę m.in. dzięki temu, że zawiera przeciwutleniacze
  • olej z orzechów laskowych – obniża ciśnienie krwi, a także stężenie złego cholesterolu LDL
  • olej arachidowy – ma działanie przeciwnowotworowe, wspomaga układ nerwowy, a także poprawia wygląd skóry
  • olej z orzechów włoskich – obniża stężenie złego cholesterolu LDL, korzystnie wpływa na pamięć, pomaga w walce z trądzikiem i z chorobami skóry
  • olej z awokado – poprawia koncentrację, chroni żołądek i wątrobę oraz usprawnia krążenie krwi
  • olej sezamowy – stosowany w profilaktyce osteoporozy, a także u osób z problemami z ciśnieniem krwi (obniża je)
  • olej z pinii – korzystnie wpływa na skórę oraz układ nerwowy
  • olej cedrowy – podnosi sprawność fizyczną (doskonale wpływa na kości i stawy),
  • olej kokosowy – ma działanie antywirusowe
  • olej z ostropestu – zawiera w swoim składzie sylimarynę stosowaną przy leczeniu wielu schorzeń wątroby

Jak przechowywać olej?

Aby oleje roślinne jak najdłużej zachowały swoje odżywcze właściwości, należy przede wszystkim:

  • zapewnić im ochronę przed światłem
  • przechowywać w odpowiedniej temperaturze (dla olejów tłoczonych na zimno nie powinna ona przekraczać 7 stopni Celsjusza, o czym często zapominamy, trzymając je blisko urządzeń emitujących ciepło w kuchni, z kolei dla oliwy – od 8 do 18 stopni Celsjusza)
  • przechowywać w odpowiednim opakowaniu (najlepsze są butelki – w przypadku olejów tłoczonych na zimno powinny mieć one ciemny kolor)[3]

Olej można wyprodukować również samodzielnie.

Jak to zrobić?

Będzie nam potrzebna domowa prasa do tłoczenia oleju. Urządzenie dobrej jakości można kupić za ok. 1000 złotych. W zależności od tego, jaki olej chcemy wyprodukować, wybieramy odpowiednie produkty, np. ziarna słonecznika, ziarna sezamu czy orzeszki pinii. Sterowanie domową prasą do tłoczenia oleju jest bardzo proste i polega zwykle na obsłudze trzech przycisków (rozpoczynającego pracę prasy, wstrzymującego ją oraz cofającego, tzw. REVERSE, gdy dany produkt, z którego tłoczy się olej, zablokuje pracę urządzenia). Łatwość wytwarzania oleju przy wykorzystaniu małej prasy zapewnia silnik o odpowiedniej mocy działania oraz podgrzewania[4].

Oleje nierafinowane to oleje tłoczone są na zimno, które nie przechodzą specjalnej obróbki pozbawiającej ich koloru, smaku, naturalnego aromatu, wosków i antyoksydantów. 

Do tak wytłoczonego oleju możemy dodać aromatyczne zioła i przyprawy. Będzie i smacznie i ładnie, jeśli przelejemy go również do odpowiedniego naczynia. Wtedy nasz domowy olej będzie też atrakcyjnym prezentem dla gospodarzy, organizujących dla nas majówkowego grilla.

Smacznego!

DEFINICJE

NIENASYCONE KWASY TŁUSZCZOWE (NNKT) – kwasy tłuszczowe długołańcuchowe i wielonienasycone należące do dwóch rodzin: omega-6 i omega-3, które należy dostarczać w codziennej diecie. Poprawiają one przepływ krwi przez naczynia wieńcowe, zapobiegając miażdżycy, udarom mózgu oraz zawałom. Obniżają poziom trójglicerydów, hamują powstawanie zakrzepów w naczyniach, a także obniżają ciśnienie krwi[5].

CHOLESTEROL – organiczny związek chemiczny, którego pochodne występują w błonie każdej komórki człowieka. Potocznie nazywa się nim znajdujące się we krwi lipoproteiny, czyli kompleksy białkowo-lipidowe. Dzielą się one na te złe, negatywnie wpływające na organizm (o niskiej gęstości, z oznaczeniem LDL), oraz dobre dla organizmu (o wysokiej gęstości, z oznaczeniem HDL). Dla złego cholesterolu wyznaczono określoną normę, która nie powinna być przekraczana (135 mg/dl), dla dobrego zaś ustalono minimum (35 mg/dl u mężczyzn oraz 40 mg/dl u kobiet).

ANTYOKSYDANTY – związki chemiczne wstrzymujące lub opóźniające proces utleniania, wspierające mechanizmy ochronne komórek człowieka, co zapobiega licznym chorobom (w tym m.in. nowotworom).

[1] https://www.nierafinowane.pl/21-zdrowe-oleje. Data dostępu: 31.03.2019 r.

[2] https://zlotopolskie.pl/ile-oleju-w-oleju. Data dostępu: 31.03.2019 r.

[3] https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/co-jesz/oleje-ktore-lecza-15-olejow-o-wyjatkowych-wlasciwosciach-aa-Hfz9-uGKo-g8Bn.html, Data dostępu: 31.03.2019 r.

[4] http://biokurier.pl/jedzenie/samodzielne-tloczenie-oleju-poszerza-sie-oferta-domowych-pras/, Data dostępu: 31.03.2019 r.

[5] https://adamed.expert/domowe-leczenie/zdrowa-dieta/nnkt-co-to-sa-nienasycone-kwasy-tluszczowe/, Data dostępu: 31.03.2019 r.