Niska emisja zanieczyszczeń – czystość powietrza w Polsce

61
Niska emisja zanieczyszczeń – czystość powietrza w Polsce

Niska emisja to pojęcie jeszcze do niedawna znane słabo i przez wiele osób kojarzone błędnie z ograniczaniem zanieczyszczenia środowiska do minimum. Na szczęście troska o zdrowie własne i bliskich oraz rosnąca świadomość w tym zakresie sprawia, że poszerza się grono osób rozumiejących definicję niskiej emisji i znających jej wpływ na środowisko.

Jeszcze przed początkiem sezonu zimowego pojawiają się pierwsze informacje w sprawie smogu – jednego z głównych skutków niskiej emisji, odpowiedzialnego za liczne choroby, a nawet śmierć związaną z chorobami układu krążenia i oddychania.

Niska emisja oznacza emisję do atmosfery produktów spalania paliw stałych, ciekłych i gazowych ze źródeł znajdujących się na wysokości nie większej niż 40 metrów. Słowo „niska” nie odnosi się więc do skali zanieczyszczeń, ale do wysokości źródła ich powstawania.

Podstawowymi źródłami niskiej emisji są:

  • nieefektywne kotły centralnego ogrzewania i ciepłej wody użytkowej wytwarzające ciepło dla celów budownictwa mieszkalnego,
  • środki transportu,
  • kotłownie przemysłowe.

Przeważnie w takich przypadkach emisja zanieczyszczeń następuje na wysokości 10 metrów, zwykle w miejscu, w którym jest duże nagromadzenie mieszkań. Możesz to odczuć szczególnie, przebywając w centrach miast lub na osiedlach domków jednorodzinnych. Jest to bardzo niebezpieczne dla zdrowia.

Główne zanieczyszczenia wynikające z niskiej emisji

Do produktów spalania, które mają wpływ na występowania niskiej emisji, zalicza się:

  • gazy (dwutlenek węgla CO2, tlenek węgla CO, dwutlenek siarki SO2, tlenki azotu NOX);
  • metale ciężkie (rtęć, ołów, arsen, nikiel, kadm, mangan, chrom);
  • węglowodory aromatyczne i pyły zawieszone PM10, PM2,5 (najbardziej niebezpieczne).

Zgodnie z raportem Europejskiej Agencji Środowiska AirqualityinEurope2017* Polska jest w czołówce państw Unii Europejskiej, jeśli chodzi o poziomy stężeń najbardziej niebezpiecznych dla zdrowia produktów spalania, czyli węglowodorów aromatycznych i pyłów zawieszonych.

Problem zbyt dużych stężeń tych substancji odczuwamy zwłaszcza zimą. Ponadto na porządku dziennym w Polsce są wysokie stężenia dwutlenku azotu związane z intensywnym ruchem pojazdów.

Efektem tego jest nazywanie Polski europejską stolicą smogu lub Chinami Europy. Niska jakość powietrza wynika z uzależnienia produkcji ciepła w kraju od paliw stałych, a przede wszystkim od węgla.

Skutkuje to tym, że czołówkę najbardziej zanieczyszczonych miast Europy stanowią miasta Polski (monitoring powietrza przez WHO wykazał, że 33z 50 najbardziej zanieczyszczonych pyłem PM2,5 miast europejskich leży w Polsce**).

Niska emisja zanieczyszczeń – czystość powietrza w PolsceNiska emisja i jej wpływ na zdrowie

Niska emisja ma negatywny wpływ na nasze zdrowie, kondycję i samopoczucie, przyczyniając się nie tylko do chorób układu oddechowego, ale również szeregu innych dolegliwości. Wśród najważniejszych skutków zanieczyszczeń powietrza na ludzki organizm wymienia się:

  • choroby układu oddechowego (od zapalenia gardła, poprzez niewydolność i nowotwory płuc, po astmę);
  • zaburzenia centralnego układu nerwowego (bezsenność, bóle głowy, złe samopoczucie);
  • choroby oczu – w tym zapalenie spojówek;
  • reakcje alergiczne;
  • zaburzenia układu krążenia.

Wyjątkowo wysokie stężenia zanieczyszczeń powietrza w naszym kraju przyczyniają się także do przedwczesnej śmierci. Liczba zgonów przypisywanych zanieczyszczeniom powietrza jest bardzo wysoka (np. według danych za rok 2014 zanieczyszczenie powietrza pyłem PM2,5 było przyczyną 46 tys. przedwczesnych śmierci w naszym kraju).

Poprawa jakości powietrza w Polsce a przepisy

Poprawa jakości powietrza w Polsce następuje za wolno, czego skutkiem było kilkukrotne skierowanie przez Komisję Europejską sprawy przeciwko Polsce do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej za przekroczenia norm jakości powietrza oraz za niepełne wdrożenie dyrektywy CAFE w sprawie jakości powietrza i czystszego powietrza dla Europy.

Dyrektywa CAFE to akt prawny, który w bezpośredni sposób wpływa na to, jak chronione jest powietrze w krajach Wspólnoty Europejskiej. W tym dokumencie wskazano m.in. jakie są cele dla danego kraju, jeśli chodzi o redukcję pyłów PM2,5, które mają zostać osiągnięte do 1 stycznia 2020 r.

Dla Polski ten cel to 18 μg/m3 (mikrogramów na m3), choć Światowa Organizacja Zdrowia dąży do osiągnięcia wskaźnik 10 μg/m3. W ostatnich latach krajowy wskaźnik średniego narażenia dla Polski ulegał zmniejszeniu, w roku 2012 osiągając wartość 26 µg/m3, a w 2015 – 23 µg/m3.

Osiągnięcie poziomu 18 μg/m3 wymaga jednak podjęcia szeregu dodatkowych działań (można to zrobić, jeśli zostanie np. ograniczona emisja spalin samochodów lub gdy zastosuje się w większym stopniu alternatywne źródła energii jak panele fotowoltaiczne).

Jeśli chodzi o polskie przepisy w zakresie ograniczenia tzw. niskiej emisji, określa je ustawa „Prawo ochrony środowiska (POŚ)”.

Zgodnie z nią:

  • w strefach, w których przekroczono dopuszczalne normy niebezpiecznych substancji, konieczne jest opracowanie programu ochrony powietrza przez Zarząd Województwa,
  • sejmiki województw mogą przez uchwałę wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie używania niektórych instalacji, w których następuje spalanie paliw (jeśli stwierdzi się, że zagrażają one ludziom lub środowisku).
    • Tutaj przykładem może być działanie Sejmiku Województwa Małopolskiego, który przyjął w 2017 roku uchwałę antysmogową. W jej ramach w całym województwie rozpoczął się proces wymiany pieców węglowych na instalacje odnawialnych źródeł energii lub inne, niskoemisyjne źródła ciepła. Podobne uchwały opracowują już kolejne sejmiki województw.

Kredyty proekologiczne

Bank Ochrony Środowiska, będąc członkiem społeczności lokalnych chcącym aktywnie wpływać na pozytywne zmiany w otoczeniu, od wielu lat rozwija ofertę kredytów proekologicznych. Dzięki kredytom bankowym możesz sfinansować np.:

  • instalację efektywnych kotłów i pomp ciepła,
  • modernizację instalacji grzewczej w budynku,
  • termomodernizację budynku.

Słownik:

SMOG – zjawisko atmosferyczne polegające na mieszaniu się mgły z dymem oraz spalinami, w wyniku czego nad określonym obszarem pojawia się charakterystyczna „chmura” z zanieczyszczeń powietrza. Obserwuje się ją szczególnie w centrach dużych miast, nad osiedlami domów jednorodzinnych lub nad ośrodkami przemysłowymi.

PYŁY ZAWIESZONE (inaczej AEROZOLE ATMOSFERYCZNE) – mieszanina substancji organicznych i nieorganicznych zawieszonych w powietrzu, która może zawierać w swoim składzie substancje toksyczne, metale ciężkie, dioksyny oraz furany.

TERMOMODERNIZACJA BUDYNKU – wprowadzenie w budynku zmian, które spowodują ograniczenie ucieczki ciepła, a także zapewnią ekonomiczne i efektywne ogrzanie znajdujących się w nim pomieszczeń.

 

*Źródło: https://www.eea.europa.eu/publications/airqualityineurope2017

** Źródło: https://pbs.twimg.com/media/CyIT4l4WIAEpzuF.jpg