Eko-etykiety

786

 

Eko-etykiety to znaki ekologiczne na opakowaniach, informujące nas o tym, czy dany produkt jest przyjazny dla środowiska. Etykiety ekologiczne obejmują bardzo wiele kategorii produktów – od żywnościowych, przez kosmetyczne, odzieżowe, do artykułów wyposażenia wnętrz. Coraz częściej mają też wpływ na nasze decyzje zakupowe.

Historia eko-etykiet

Idea wprowadzenia towarowych oznaczeń ekologicznych na produktach (tzw. ecolabellingu), które najmniej szkodzą środowisku, powstała w latach 70. dwudziestego wieku i szybko zdobyła uznanie na całym świecie. Pierwszymi krajami, w których na produktach ekologicznych umieszczano ekoetykiety, były:

  • Niemcy (Błękitny Anioł, 1978)
  • Kanada (Environmental Choice Label Scheme, 1988)
  • kraje Skandynawii (Biały Łabędź, 1989)
  • Stany Zjednoczone (Green Seal, 1989). [1]

Prekursorami ecolabellingu były instytucje pozarządowe. Z czasem ekoetykiety zostały też zatwierdzone przepisami Unii Europejskiej. Przykładem jest tutaj Eko Znak przyznawany przez Polskie Centrum Badań i Certyfikacji od 1998 roku. Mogą go otrzymać usługi i wyroby krajowe i zagraniczne, które spełniają wymagające kryteria ochrony zdrowia, środowiska i ekonomicznego wykorzystania zasobów naturalnych. System przyznawania tego znaku opiera się na kryteriach ustanowionych dla oznakowania Ecolabel. Dzięki temu wnioskodawcy mogą otrzymać obydwa znaki jednocześnie, na korzystnych warunkach finansowych [2]

Przykłady eko-etykiet

BŁĘKITNY ANIOŁ:

  • wymyślony przez niemieckie Ministerstwo Środowiska
  • stosowany na ponad 10 tys. rodzajach produktów
  • w ocenie brane są pod uwagę: oszczędność w zużyciu energii, wpływ zastosowanych materiałów na środowisko i możliwości przetworzenia produktu

EUROPEJSKA STOKROTKA (ECOLABEL):

  • wielobranżowe oznaczenie stosowane w Unii Europejskiej
  • jest dowodem na to, że produkt został wyprodukowany przy spełnieniu najostrzejszych norm pro- środowiskowych i nie zawiera substancji niebezpiecznych

NORDYCKI ŁABĘDŹ:

  • informuje o trosce o środowisko w procesie produkcji oraz o właściwościach produktu
  • produkt, aby otrzymać ten znak, musi spełnić surowe normy oszczędzania energii
  • oznaczane są nim m.in. żarówki, kotły grzewcze, AGD, baterie, meble, materiały budowlane, wyroby papiernicze

ENVIRONMENTAL CHOICE:

  • wyróżnia produkty najmniej szkodliwe dla środowiska
  • znajduje się  obecnie na 7 tys. produktów ponad 300 firm, w 120 kategoriach

GREEN SEAL:

  • znak nadawany produktom, usługom, restauracjom i hotelom
  • system certyfikacji uwzględnia kryteria m.in. wydajności i zdrowia

Eko-etykiety obowiązkowe i dobrowolne

W ostatnich latach liczba stosowanych eko-etykiet znacząco wzrosła. Najbardziej podstawowy ich podział dotyczy znaków obowiązkowych i dobrowolnych. Obowiązkowo producent musi umieścić na produkcie znaki zgodności z normami, informacje o składzie czy symbole dotyczące bezpieczeństwa. Wśród oznaczeń dobrowolnych, za najbardziej wiarygodne należy uznać standardy określone przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO).

Eko-etykiety według ISO

Według ISO można wyróżnić etykiety ekologiczne I, II i III typu.

  • Etykiety środowiskowe I typu opracowywane są przez stronę trzecią (np. instytut badawczy). Kryteria opracowane przez jednostkę przyznającą etykiety środowiskowe I typu powinny posiadać z góry ustalony termin ważności. Przykłady etykiet środowiskowych I typu to wszystkie znaki wymienione we wstępie artykułu. Funkcjonowanie europejskiego znaku EU Ecolabel reguluje rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) NR 66/2010 z dnia 25 listopada 2009 r. w sprawie oznakowania ekologicznego UE. W naszym kraju do jego nadawania uprawnione jest Polskie Centrum Badań i Certyfikacji.
  • Etykiety środowiskowe II typu stosowane są wówczas, gdy wytwórcy sami chcą zadeklarować specjalne cechy swoich wyrobów (np. biodegradowalność, możliwość ponownego przetwarzania). Nie podlegają one zatem certyfikacji przez niezależną instytucję (tzw. stronę trzecią). Norma ISO wymaga, aby etykiety nie zawierały nieprecyzyjnych stwierdzeń sugerujących, że produkt posiada pozytywne cechy środowiskowe (np. „przyjazny dla środowiska”, przyjazny dla ziemi”, „zielony”), tylko stawia szczegółowe wymagania dla dwunastu stwierdzeń, które uznane zostały za powszechnie stosowane, tj.: „Kompostowalny”; „Degradowalny”, „Zaprojektowany do rozmontowania”, „Wyrób o przedłużonym życiu”, „Odzyskana energia”,„Zdatny do recyklingu”, „Zawartość materiału z recyklingu”, „Zmniejszone zużycie energii”, „Zmniejszone zużycie zasobów naturalnych”, „Zmniejszone zużycie wody”,„Nadający się do wielokrotnego użytku i wielokrotnego napełniania”, „Zmniejszenie ilości odpadów”[3].

Przykładem jest PĘTLA MÖBIUSA – symbol recyclingu, który nic nie mówi o jakości ekologicznej produktu. Oznacza natomiast, że produkt lub opakowanie można przeznaczyć do recyklingu. W środku pętli Möbiusa czasami znajduje się liczba. Informuje ona, ile procent surowców wykorzystanych do produkcji produktu pochodziło z recyklingu. Czasem  podaje się też nazwę materiału.

  • Etykiety środowiskowe III typu:

zawierają dane ilościowe na temat sposobu oddziaływania produktu na środowisko w ciągu całego jego cyklu życia. Mają szczególne znaczenie przy wyborze półproduktów lub komponentów do produkcji bardziej złożonych wyrobów, przyjaznych dla środowiska.

DEFINICJE:

BIODEGRADACJA – rozkład związków organicznych przez saprobionty (a więc głównie grzyby i bakterie) na prostsze związki o charakterze nieorganicznym.

RECYKLING – system działań i procesów, które zmierzają do odzyskania  odpadów komunalnych, przy jak najmniejszych nakładach energetycznych.

UPCYKLING – wtórne przetwarzanie produktów, w celu tworzenia nowych. Proces ten pozwala zmniejszyć zarówno ilość odpadów, jak i ilość materiałów wykorzystywanych w produkcji pierwotnej (zero waste)

KOMPOSTOWANIE – proces kontrolowanego w czasie rozkładu biologicznego, który przebiega w określonych warunkach tlenowych, realizowany w warunkach przydomowych, jak i na skalę przemysłową.

Źródła:

[1] https://www.ekologia.pl/wiedza/znaki/tag,certyfikat  Data dostępu: 29.05.2019

[2] https://www.ekologia.pl/wiedza/znaki/produkty/znak-ekologiczny-eko,6672.html Data dostępu: 29.05.2019

[3] https://www.muratorplus.pl/biznes/prawo/etykiety-i-deklaracje-srodowiskowe-wedlug-norm-iso-aa-ZwUZ-Cs7Y-n1bc.html Data dostępu: 29.05.2019 r.