Zielone dachy sposobem na „betonowe” miasta?

225

Zielonym dachem nazywany jest dach będący całkowicie lub tylko częściowo pokryty roślinnością, która sadzona jest na przystosowanych do tego celu matach i włókninach. Takie pokrycie dachowe składa się z wielu warstw, gdzie na samym wierzchu umieszczone jest podłoże gruntowe, na którym sadzi się rośliny.

Konstrukcje zielonych dachów znane są od tak dawna, jak długa jest historia budownictwa. Okładanie szałasów i lepianek przez ludność murawą praktykowane było od zamierzchłych czasów (już w VI w. p.n.e. znane były ogrody na dachach).

Mimo że dachy te znane są już od wieków, dopiero w XX w. zostały na nowo odkryte przez francuskiego architekta i obecnie zdobywają coraz większą popularność.

Zielone dachy charakteryzują się mnóstwem zalet – obok głównie ekologicznych aspektów, posiadają także znaczenie społeczne, urbanistyczne, techniczne oraz ekonomiczne.

W obecnej dobie, gdy ekolodzy coraz silniej biją na alarm, a zrównoważony rozwój z roku na rok zyskuje na znaczeniu, zielone dachy stały się odpowiedzią na wszechobecną degradację środowiska, zwłaszcza w przestrzeni miejskiej, gdzie występuje głód zieleni.

Mimo iż zielone dachy nie są w Polsce jeszcze tak popularne, jak chociażby w USA, Niemczech, Szwajcarii, czy Skandynawii, deweloperzy coraz częściej zaczynają sięgać po rozwiązania, które sprawiają, że ich osiedla mogą stać się atrakcyjnym miejscem i dzięki temu przyciągnąć nowych klientów. Przy wyborze miejsca zamieszkania, tereny zielone są jednym z ważniejszych czynników, na które zwracana jest uwaga.

W zależności od pełnionej funkcji wyróżnia się dwa rodzaje zielonych dachów:

  • Dachy intensywne – pełniące funkcje rekreacyjne i wypoczynkowe, jak również posiadające walory estetyczne. Dachy te przystosowane są do przebywania na nich ludzi – znajdują się tam ścieżki i miejsca do siedzenia.
    • Grubość takiego dachu wynosi ponad 15 cm, a konstrukcja musi być dostosowana do przewidzianych obciążeń. Dachy tego typu obsadzone są trawnikami/bylinami, krzewami i drzewami. Wymagają one regularnej pielęgnacji, jak również nawadniania. Koszt wykonania tego typu dachu jest wysoki.
  • Dachy ekstensywne – pełniące funkcje ozdobne z roślinnością naturalną (trawy, mchy, zioła, rozchodniki) lub izolacyjną, są to powierzchnie wyłączone z użytkowania, charakteryzujące się grubością do 15 cm, przystosowane do małych obciążeń. Dachy te wymagają sporadycznej pielęgnacji, a koszt ich wykonania jest niski.

Zielone dachy posiadają szereg zalet ekologicznych. Dzięki ich wykonaniu zwiększa się powierzchnia biologicznie czynna, przez co możliwe jest zabudowanie większej powierzchni działki, co z kolei przekłada się na korzyści ekonomiczne zwłaszcza w centrach dużych miast, gdzie cena gruntu jest bardzo wysoka.

Dachy tego typu mają znaczący wpływ na łagodzenie klimatu miejskiego, gdzie mury budynków oraz nawierzchnie dachów działają niczym akumulatory ciepła wywołując powstanie zjawiska tzw. „wyspy ciepła”, które powoduje wzrost temperatury powietrza o ok. 1-2 oC, jak również obniżenie jego wilgotności.

Roślinność umieszczona na powierzchni dachów wytwarza jakby poduszkę powietrzną (o niższej temperaturze i wyższej wilgotności) poprzez odbicie promieniowania słonecznego i odparowanie nagromadzonej wody.

Zielone dachy powodują także zatrzymanie wód opadowych, które odciążają kanalizację, jak również poprzez odparowanie powodują zwiększenie wilgotności powietrza. Prowadzi to do wzbogacenia powietrza w tlen oraz redukcji CO2. Roślinność porastająca dachy przyczynia się także do redukcji pyłów i gazów, co ma niebagatelne znaczenie w dobie powszechnie występującego smogu.

Dachy te działają także jako izolacja cieplna dachu chroniąc budynki przed stratami ciepła w zimie, a latem przed nagrzewaniem pomieszczeń. Zaleta ta przekłada się na zwiększenie efektywności energetycznej budynków, a tym samym na oszczędności dotyczące energii i finansów.

Pokrycie roślinnością stwarza także ochronę dla samego dachu przed działaniem czynników atmosferycznych oraz zapobiega mechanicznym uszkodzeniom. Poprzez częściowe pochłanianie dźwięków oraz ich odbicie dachy te w znaczący sposób przyczyniają się do redukcji hałasu.

Zielone dachy powodują także ukrycie urządzeń instalacyjnych, co wraz z utworzoną kompozycją roślinną wpływa na estetykę odbioru przestrzeni miejskiej.

Wadą tego typu rozwiązań są wysokie koszty wykonania, które zależą od rodzaju dachu, konstrukcji, jak również doboru roślinności oraz kosztów utrzymania i pielęgnacji w przypadku dachów intensywnych i mogą wynosić ok 100 – 200 zł/m2.

Inną wadą takiego zagospodarowania dachu jest ryzyko przebicia przez korzenie izolacji. Ponadto z uwagi na wysoką wagę założenia takiego dachu oraz niewłaściwą konstrukcję, na nie wszystkich dachach może być wykonalne założenie takiego ogrodu.

Mając na uwadze wyższe koszty takiego rozwiązania, należy jednocześnie mieć na względzie, że poniesione większe wydatki inwestycyjne zwrócą się później w postaci niższych kosztów eksploatacyjnych.

Rozważając zaprojektowanie i utworzenie zielonego dachu, należy pamiętać, że tego typu inwestycje charakteryzują się większą atrakcyjnością, co przekłada się na efekt ekonomiczny w postaci wzrostu wartości mieszkań, jak również powodują ograniczenie potrzeb energetycznych budynku.

Mieszkanie na „zielonym osiedlu” także bezpośrednio przekłada się na jakość życia ich mieszkańców. Zazielenione dachy mają również aspekt społeczny wpływając na samopoczucie odbiorców, jak również w przypadku dachowych ogrodów powodują pozytywny wpływ na relacje sąsiedzkie poprzez właściwości integrujące.

Nade wszystko dachy te mają charakter mocno ekologiczny wpływając na znaczne polepszenie jakości miejskiego środowiska.

Autorka, Marta Martynkiewicz – Główny Ekolog ds. Klientów Korporacyjnych Banku Ochrony Środowiska.