Gospodarka o obiegu zamkniętym

277
Gospodarka o obiegu zamkniętym
W procesie transformacji gospodarki w kierunku obiegu zamkniętego ważną rolę odgrywają prywatni konsumenci

Dominujący obecnie model gospodarczy (produkcja – zużycie – wyrzucenie) prowadzi do coraz większej destrukcji środowiska naturalnego. Gospodarka o obiegu zamkniętym to nie tylko polityczny kierunek Unii Europejskiej, to nowy cel dla osób przedsiębiorczych, oszczędnych i pomysłowych, który cieszy się na świecie rosnącym zainteresowaniem. Już dziś zapoznaj się z zasadami CircularEconomy.

Definicje

Linearny model gospodarczy – model gospodarki, w którym surowce są najpierw wydobywane, potem wykorzystywane (najczęściej jednorazowo), a na samym końcu wyrzucane, przez co nie podlegają ponownemu przetworzeniu.

Gospodarka o obiegu zamkniętym – system gospodarczy, w którym minimalizuje się zużycie surowców i ilość odpadów oraz emisję i utraty energii poprzez tworzenie zamkniętej pętli procesów, w których odpady z jednych procesów są wykorzystywane jako surowce dla innych, co maksymalnie zmniejsza ilość odpadów produkcyjnych.

Model taki jest przeciwieństwem gospodarki liniowej, bazującej na powiększającym się zużyciu surowców oraz na dużej ilości odpadów, które nie są ponownie przetwarzane.

Ekonomia cyrkularna – system ekonomiczny, którego założeniem jest redukowanie (a docelowo wyeliminowanie) ilości powstających w gospodarce niewykorzystanych odpadów i nieużytków. Celem jest tutaj ich ponowne „zaangażowanie” do cyklu gospodarczego w sposób efektywny, niekoniecznie w tej samej roli.

Jak działa gospodarka o obiegu zamkniętym?

Idea gospodarki o obiegu zamkniętym została zaczerpnięta wprost od matki natury (w przyrodzie bowiem niewiele się marnuje), a narodziny pojęcia wiążą się z niczym innym, jak z osiągnięciem przez dominujący obecnie linearny model gospodarczy (produkcja – zużycie – wyrzucenie) etapu destrukcji zasobów.

Kosztem takiego modelu jest również globalne ocieplenie. Ekonomia cyrkularna ma realną szansę odwrócić ten trend, gdyż obok szlachetnych celów, stanowi również zachętę dla biznesu w postaci wzrostu efektywności produkcji i obniżenia kosztów. Te ostatnie mają być bowiem oszczędzone w samej tylko Unii Europejskiej aż w kwocie 600 mld euro.

Innymi słowy, jest to model ekonomiczny przeznaczony dla osób przedsiębiorczych, oszczędnych i pomysłowych, który cieszy się na świecie rosnącym zainteresowaniem.

Transformacja – od gospodarki linearnej do gospodarki cyrkularnej

Gospodarka cyrkularna jest atrakcyjna pod względem biznesowym, ponieważ koncentruje się na uzyskaniu maksymalnej wartości na każdym etapie łańcucha produkcji, najlepiej w sytuacji, w której poszczególne podmioty gospodarcze porozumiewają się ze sobą.

Model cyrkularny może wobec tego przykładowo zakładać wykorzystanie przez podmiot B surowca odrzuconego przez podmiot A. Odbywać się to będzie przez specjalne projektowanie produktów pod kątem ich ponownego wykorzystania lub recyklingu, zastąpienie surowców nieodnawialnych odnawialnymi, czy w końcu współdzielenie niektórych dóbr i usług przez korporacje i osoby fizyczne.

Gospodarka o obiegu zamkniętym
Koncepcja „zero waste” (zero odpadów) to styl życia zakładający zmniejszenie ilości odpadów w gospodarstwach domowych

Założenia, które ma gospodarka obiegu zamkniętego, dają przestrzeń do wykorzystania już znanych przez przedsiębiorstwa koncepcji i idei takich jak:

  • czystsza produkcja,
  • ekologia przemysłowa,
  • zamknięta pętla łańcucha dostaw.

Wszystkie one zwracają uwagę na uważne planowanie ilości wykorzystywanych zasobów oraz wytwarzanie w sposób mało szkodliwy dla środowiska z uwzględnieniem tego, co dzieje się w całym cyklu życia produktu (od wydobycia surowców, przetwarzania, aż po fazę, kiedy towar może stać się odpadem).

Równie istotną kwestią jest włączenie konsumentów, którzy odgrywają kluczową rolę w procesie transformacji gospodarki w kierunku obiegu zamkniętego. Dobrym przykładem jest tutaj koncepcja „zero waste” (zero odpadów), czyli styl życia zakładający zmniejszenie ilości odpadów w gospodarstwach domowych poprzez:

  • ograniczanie konsumpcji,
  • współdzielenie zamiast posiadania,
  • naprawę,
  • recykling.

Wdrożenie zasad gospodarki obiegowej pozwoli przyczynić się do zwiększenia trwałości produktów i ich udoskonalenia pod kątem łatwości naprawy i ponownego użycia oraz do ograniczenia zużycia i marnotrawienia zasobów naturalnych.

Strategia Unii Europejskiej w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym

Gospodarka o obiegu zamkniętym zyskuje coraz większą popularność, szczególnie w Europie. Działająca w jej ramach Komisja Europejska już w 2015 roku przyjęła „Plan działania UE dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym”, proponujący strategię wprowadzania stopniowo jej zasad w państwach członkowskich.

Sam 2018 rok przyniósł znaczące zmiany w obszarze regulacji dotyczących gospodarowania odpadami oraz efektywnego wykorzystania surowców naturalnych. W styczniu 2018 opublikowana została strategia dotycząca tworzyw sztucznych, a w lipcu zaimplementowany został, pakiet dyrektyw dotyczący gospodarki o obiegu zamkniętym.

Jeden z flagowych celów europejskich regulacji dotyczy odpadów komunalnych – dążymy do tego, aby do 2035 roku 65 procent obowiązkowo było dostosowanych do ponownego użycia lub podlegało procesowi recyklingu.

Europa stawia sobie także ambitne cele dotyczące m.in. usprawnienia działania systemu rozszerzonej odpowiedzialności producenta, poprawy projektowania produktów czy wykorzystywania materiałów biodegradowalnych.

Ekonomia cyrkularna może znacząco przyczynić się do rozwiązania jednocześnie wielu problemów gospodarczych i społecznych dzisiejszego świata, poprawiając jakość życia każdego z nas. Stawką są:

  • nowe miejsca pracy,
  • wzrost efektywności produkcji,
  • poprawa zdrowia publicznego,
  • odwrócenie zmian klimatycznych.

Analitycy szacują, że sama tylko ekonomia cyrkularna może przyczynić się do zmniejszenia o ponad połowę przemysłowych emisji dwutlenku węgla tym samym znacząco przyczyniając się do realizacji celu ustalonego na klimatycznej konferencji paryskiej z 2015 roku (dotyczącego ograniczenia wzrostu temperatur do 1,5 stopnia).