Domy energooszczędne – klasyfikacja i projekty

235
Domy energooszczędne – klasyfikacja i projekty

Domy energooszczędne to dzięki rozwojowi technologii coraz popularniejsze rozwiązanie. Ich historia rozpoczęła się stosunkowo niedawno, bo w latach 90. XX wieku, kiedy powstał pierwszy tego typu dom w Niemczech (1991 r.) oraz niezależna jednostka badawcza – „Passive House” (PHI; 1996 r.) w Darmstadt.

W Europie Środkowo-Wschodniej pierwszy certyfikowany dom pasywny (czyli należący do wysokiej klasy budynków energooszczędnych) powstał z kolei w 2006 r. w Polsce, pod Wrocławiem. Budownictwo energooszczędne, ze względu na korzyści ekonomiczne i ekologiczne, systematycznie zyskuje na popularności, a już wkrótce stanie się standardem.

Wskaźniki stosowane w zakresie szacowania zużycia energii

Jeśli chodzi o wskaźniki stosowane przy szacowaniu zużycia energii, pozwalające na sprawdzenie, czy budynek jest energooszczędny, można wyróżnić EU (energię użytkową), EK (energię końcową) oraz EP (energię pierwotną).

Budowa domu energooszczędnego wymaga tym większej staranności i jakości stosowanych materiałów, im lepszy wskaźnik chce się uzyskać. Jeśli chcesz osiągnąć odpowiednią oszczędność energii w budynku, musisz wiedzieć o tym, że jest to zależne od wielu czynników, a najistotniejsze jest przyjęcie określonych założeń już na etapie wyboru projektu domu.

Rodzaje budynków ze względu na zużycie energii

Istnieją pewne standardy budownictwa w Europie. Określają one wskaźniki, które decydują o tym, czy dany budynek jest energooszczędny i do jakiej kategorii można go zaliczyć.

Przepisy w tym zakresie zmieniały się w ostatnich latach, a najnowsze datowane są na 2017 rok. Zgodnie z nimi norma energochłonności (czyli ilości zużywanej energii) dla nowo budowanych domów jednorodzinnych nakazywała, aby wskaźnik energii pierwotnej (EP) nie przekraczał 95 kWh/m2 na rok (przy czym w 2021 ulegnie on już zmniejszeniu i będzie to tylko 70 kWh/m2na rok).

Obecnie za energooszczędny dom uważa się taki, w którego przypadku wskaźnik EU osiąga wartość maksymalną 80 kWh/m2na rok. Jeśli chodzi o aktualne normy, nowoczesne domy energooszczędne można podzielić ze względu na poziom zużycia energii (EU) na:

  • energooszczędne: 40-80 kWh/m2na rok,
  • niskoenergetyczne: ok. 30 kWh/m2na rok,
  • pasywne: 15 kWh/m2na rok,
  • zeroenergetyczne (ze zużyciem energii bliskim zero),
  • plusenergetyczne (produkujące więcej energii niż jest ona zużywana).

Te podziały nie zostały co prawda zapisane w żądnych przepisach, ale są przyjęte jako pewien standard. Z biegiem lat i rozwojem technologii w zakresie domów energooszczędnych będą one ulegały zmianom.

Domy energooszczędne – klasyfikacja i projektyProjekt domu energooszczędnego – o czym warto pamiętać?

Właściwie stworzone projekty domów energooszczędnych są kluczowe, jeśli chcesz osiągnąć odpowiednie rezultaty w kwestii oszczędności. W tym zakresie powinieneś pamiętać przede wszystkim o tym, że:

  • projekt budynku powinien uwzględniać jak najwięcej elementów, które pozwolą na ograniczenie straty ciepła w trakcie jego rozprowadzania po poszczególnych pomieszczeniach,
  • kształt budynku musi być jak najprostszy (najlepiej kwadratowy lub prostokątny),
  • jeśli chodzi o przeszklone powierzchnie budynku, powinny być one skierowane w stronę południową (w ten sposób zapewni im się jak najdłuższą ekspozycję na promienie słoneczne – czyli na naturalne ogrzewanie),
  • przeszklenie budynku od strony północnej powinno być w związku z tym jak najmniejsze,
  • gdy naokoło budynku sadzi się drzewa:
    • od strony południowej powinny być one liściaste, ponieważ zapewni to latem cień, a zimą, gdy opadną liście – na dotarcie do przeszklonej powierzchni jak największej ilości promieni słonecznych,
    • od strony północnej powinny być one iglaste, ponieważ wówczas ochronią one budynek przed zimnym wiatrem,
  • na ścianach zewnętrznych, w fundamentach oraz na dachu należy zastosować docieplenia,
  • okna i drzwi powinny mieć niską przenikalność cieplną (ten parametr określa współczynnik przenikalności cieplnej, który mówi o tym, ile ciepła będzie przez nie uciekać – warto przed ich zakupem to przeanalizować).

Oprócz tego w budynkach energooszczędnych należy stosować:

  • wentylację mechaniczną (ze względu na jej wyższą szczelność),
  • rekuperator (czyli urządzenie montowane w systemie wentylacyjnym, pozwalające na odzyskanie części ciepła z powietrza usuwanego z budynku),
  • przy ogrzewaniu – charakteryzujące się najwyższą sprawnością kotły kondensacyjne, pompy ciepła lub systemy hybrydowe wykorzystujące odnawialne źródła energii.

Koszt budowy domu energooszczędnego

Może się wydawać, że domy ekologiczne są drogie w budowie, ale niekoniecznie musi tak być, ponieważ:

  • mają one proste kształty (zwykle jest to zwarta bryła łatwiejsza i tańsza do wykonania),
  • w przypadku gdy do ogrzewania stosuje się pompy ciepła, nie trzeba w nich budować kotłowni, komina oraz wykonywać przyłącza gazowego.

Koszt budowy, jeśli chodzi o dobrej jakości nowoczesne domy energooszczędne, zwykle bywa podobny do tych standardowych, a ich eksploatacja będzie znacznie tańsza, mniej kłopotliwa, a klimat panujący wewnątrz znacznie korzystniejszy dla domowników.

SŁOWNIK:

EU – energia użytkowa to energia konieczna do ogrzania pomieszczeń, przygotowania ciepłej wody oraz na potrzeby wentylacji przy uwzględnieniu strat ciepła spowodowanych m.in. przez ściany, okna czy dach.

EK – energia końcowa to energia użytkowa przeliczona po uwzględnieniu dodatkowo sprawności zainstalowanych urządzeń grzewczych i wentylacyjnych. Jest to ilość energii mająca znaczenie dla użytkownika podczas eksploatacji, ponieważ przedkłada się bezpośrednio na płacone rachunki.

EP – energia pierwotna uwzględnia czynniki, które składają się na produkcję energii dostarczonej do domu. Oznacza to uwzględnienie energii potrzebnej na wydobycie surowca do ogrzewania, transport, ale również sprawność urządzeń wytwórczych, przesyłowych i innych.